De Goudse schippers zijn niet blij met de voorlading-principes van Middelburg en andersom.
Dus zijn in de tweede helft van de 16de eeuw rechtszaken te over gedurende een tiental jaren, tot aan het Hof van Holland toe. Schipper Oth Claesz is wel het boegbeeld van Gouda in dit conflict. Hij wordt gevangen gezet in Middelburg.
0
transcriptie
hertaling
1r
Advertissement den Houe van Hollant ouergegeuen
van weghen de ouerluyden ende dekens van
tschippers ghilde ter Goude, mitsgaders de
Borgemeesters ende Regierders der seluer stede voir
het Interest van hare poorteren met hen gevoecht
Impetranten van mandament van attentaten ende om
executie gedecerneert te hebben, tegen de dekens
ende beleeders van tschippers ghilde binnen de
stede van Middelburch, mitsgaders Borgemeesters
ende Regierders der seluer stede voir soo
vele sy hen partye begeren te maecken gedaechdens In
tselue cas /.
Omme Int cortte te bethoomen, dat den Impetranten behoort te volghen
ende geadjudiceert te worden de provisie van haren twegen versocht,
Soo Is waer dat de gedaechdens hen jnden jare xvc lxvij vervoirdert hebbende
dImpetranten te turberen In hare possessie vel quasi, van tot middelburch
ende arnemuyden vracht te mogen aennemen op haer eygen hauen,
als sylieden aldaer geladen gecommen waren ende gelost hadden,
hebben van desen houe vercregen mandament In cas van maintenue,
ende tselue gedaen exploicteren naer behooren /.
Ten dage dienende concluderende dat sylieden gemainteneert souden werden
Inde possessie vel quasi van tot allen tyden als yemant van
heurlieden geladen scheeps buytte hauene der voirseide stede vande
goude afgevaren ende tot arnemuyden oft middelburch met
haren last gearriueert ende ontladen souden syn,
Dat sylieden alsdan ter seluer hauene van Arnemuyden oft
middelburch wederomme vry souden laden op haer eygen hauen
als op ter Goude voirnoemt . /
Ombecommert vande selue gedaechdens . /
Dat die gedaechdens gecoucheert souden werden alle hinder ende turbatie
den Impetranten daerInne gedaen costeloes ende schadeloes aff
te doen /
Ende dat heurlieden geInterdiceert soude worden van gelycken meer
te doen /.
Ende dat by provisie den Impetranten geadjudiceert soude werden de
Recreancie . /
Waertegen Gerardt van Corsbergen procureur vande gedaechdens seggende
by eenige friuole middelen concluderende datter geen provisie
en viel . /
Oft ten minsten ende begerende recht by ordine, dat hij hem nopende de
voirseide provisie Refereerde tot discretie vanden houe . /
Mits immers dat den Impetranten de selue prouisie pendente lite nyet
geadjudiceert soude worden dan mits by den Impetranten den gedaechdens
verleenende goede acte, dat heurlieden van gelycken ter goude soude
geoirloft syn, als sy versochten hen toegelaten te worden /.
Waerop thoff disponerende heeft volgende tselue consent van htgeen
den Impetranten geadjudiceert de voirseide Recredentie, mits dat de gedaechdens
van gelycken souden mogen doen op te hauen vanden Impetranten, ende dat
by provisie onvermindert eenen yegelicken syn recht . /
hertaling
1v
Welcke sententie provisioneel, oft Judiciele transactie Inder
seluer voegen heeft gesorteert Recht ende macht van gewijsde.
Inder voegen dat de gedaechdens vuyt crachte vandien gesommeert ende
gegyselt synde /.
Niettegenstaende sylieden wilden sustineren haeren processen nyet gelast
geweest te syn om sulx te consenteren . / ende andere friuole
Redenen by heurlieden op te ghyselinge geallegeert . /
Opten xiijen octobris xvc. lxviij. syn gecoucheert ghyselinge te houden
totter tyt toe sylieden tarrest gedaen anden persoon ende schip
van Barent symonsz sobbe schipper vande goude costeloos
ende schadeloos affgedaen souden hebben . /
Alles blijckende byde acten vande xiijen marty lxvij stilo curie
mitsgaders vanden xiijen octobris xvc lxviij. hierby
gevoecht . /
Welcke adjudicatie vanden voirseide Recreancie naer Rechte opereert
dat hangende den processe dImpetranten vermogen binnen middelborch
geladen gecommen ende gelost synde wederomme aldaer vracht mogen
aennemen op haer eygen hauen ombecommert vande gedaechdens,
Sulcx dat de selue ladinge aldaer gansschelick vry Is
vuyt gesondert dat de selue In twee pointen wert gerestringeert
te weten, dat de schippers vander goude geladen tot Middelborch
commen ende aldaer lossen, ende dat sy nyet elders oft voirder
en laden oft vracht aennemen dan op haer eygen hauen . /
Welcke twee pointen byden Impetranten onderhouden synde soo en
vermogen de gedaechdens nyet den Impetranten te becommeren oft eenich
letsel oft empeschement aen te doen, ten ware dat sy probeerden
dat dImpetranten ongeladen tot middelborch waren gecommen, oft dat
sy de Ingenomen goederen elders hadden aengenomen te voeren
dan op haer eygen hauene . /
Hoewel daeromme d’Jm de gedaechdens nyet en vermogen den Impetranten vuyt
eenige andere pretexten de ladinge te beletten sonder te
violeren haere voirseide deuchdelicken aengeweesene possessie vel
quasi . /
Ende soude te attenteren tegen eenen In preJudicie vande voirseide beuelen
van desen houe . /
Thadde nochtans den gedaechdens belieft Inden Jare lxxviij binnen
middelborch te arresteren eenen frans Jacobsz schipper vander
goude / ende hem af te nemen de ladinge ende vracht van seker
acht vaten wyns, die hy aengenomen hadde te voeren op de
hauen vander Goude . /
Onder tdexel dat de selue wynen nyet en waren toebehoerende
eenige Inwoinders vander goude, maer eenen adriaen Renten tot
Vuytrecht, ende dat de selue van der goude voirt waren
gevoert op vuytrecht
Poogende ouer sulx noch een derde Restrinctie vuyt hare eygen
authoriteyt te voegen byde voirseide sentencie op te Recreancie
gewesen, te weten: dat de selue geen plaetsse soude hebben
dan In goederen den borgers ende Ingesetenen van der Goude
toebehoorende . /
hertaling
2r
Dan alsoo tselue vanden Impetranten nyet en stont te lyden soo hebben
sy daerouer gedoleert aen desen houe ende op haer deuchdelick
te kennen geuen geImpetreert mandament van attentaten
penael In date den ixen may lxxviij . /
By twelcke den gedaechdens op sekere groote peyne bevolen wert
tvoirseide arrest costeloos ende schadeloos aff te doen, ende de
selue als attentaten gedaen In prejudicie vande verseide sententie
van desen houe metter daet te Repareren,
hen wachtende van gelycken meer te doen . /
Ende In cas van oppositie de verseide arresten metter daet
afgedaen ende de s gearresteerde byden deurwaarder ontslagen synde
onder cautie voir tgewysde stadthoudende, dach ende . /
Welck mandament by Thomas focker deurwaarder van desen
houe na syne forme ende Jnhouden aende gedaechdens Is gexploiteert
geweest
Ende Jnsonderheyt syn de gearresteerde personen ende schepen
metter daet onder cautie by hem ontslegen . /
Waerop de gedaechdens den seluen deurwaarder hebben gegeuen sekere
lange scriftelicken antwoorde, Inhoudende dat sy den voirnoemde
frans Jacobsz vuyt saken verseide hadden gearresteert,
Alles naerder blyckende byde copie daervan synde gevoecht
neffens de copie van tverseide mandament ende Rente / .
Ten dage dienende Is van wegen den Impetranten eysch gedaen omme
de verseide bevelen gedecreteert te hebben, mitsgaders tot
continuatie vande penale Jnterdictie van gelycken meer te doen / .
Na dat de gedaechdens op ten xjen Junij lxxviij gecoucheert waren
te obedieren volgende het disposityff van tmandament . /
Waertegen corsbergen voirden gedaechdens genomen hebbende dach van
beraet ende versteck, eyntlick op ten iijen februarij lxxviij
stilo curie antwoordende.
Concludeerde dat den Impetranten haren eysch ontseyt soude worden,
ende dat de bevelen penael by provisie gemuteert souden
worden jn simpel bevele . /
Ouersulcx de sake Int lange gepleyt synde op te selue
provisie ten wedersyden versocht . /
Is eyntlick by den seluen houe geappointeert dat partyen souden
scryuen by memorien ende advertissement van Rechten ende
continuerende de beuelen penaele tot dat de memorien gesien
anders soude wesen geordonneert . /
Inder voegen dat by tselue appointement provisionelick Is
geordonneert, dat hangende den seluen processe de gedaechdens
d ‘Impetranten nyet en souden vermogen te becommeren oft eenich
letsel aen te doen Inde verseide ladinge op haer eygen hauen /
geladen tot middelborch gecommen synde . /
Ende specialick dat de derde Restrinctie die de gedaechdens daer by
wilden voegen hangende den seluen processe geen plaetsse
soude hebben, te weten dat sy soo wel opter heude souden
mogen laden goederen anderen personen als den borgers der
seluer stede toebehoorende . /
hertaling
2v
Jn effecte Interpreterende de verseide sentencie van Recreancie oick
te begrypen de goederen den Ingesetenen van anderen steden
toebehoorende ende decreterende de bevelen penael by tmandament #[1]
Welck appointement van gelycken gegeuen Is In de crachte van
gewysde sonder eenige provocatie . / .
Hoe wel daeromme de gedaechdens wel behoorden hen te wachten
van gelycken meer te doen oft voirder te attenteren In
prejudicie vande voirseide geadjudiceerde Recreancie ende
gedecreteerde Interdictie penael . /
Theeft hen nochtans belieft In augusto lestleden binnen
middelborch te doen arresteren den persoon ende schip van eenen
Oth claesz schipper vander goude . /
Onder pretext dat de selue gecontravenieert soude hebben
haerlieden gepretendeerde recht van voirladinge, als Ingenomen
ende gevoert hebbende sekere tweehondert lakenen oft
daeromtrent binnen middulburch / .
Ende de selue gevoert ende gelost hebbende vande stadt vander
goude . /
Ouermits de selue lakenen nyet en souden waren toebehoorende eenige
Ingesetenen vander goude
Maer dat de selue toebehoorden eenige borgers der stede
van Vuytrecht . /
Die de selue voirts vander Goude In sekere schuyte
op vuijtrecht souden hebben doen voeren . / .
Twelck alsoo opentlyck Is strydende tegen de verseide Recreancie
den Impetranten geadjudiceert hangende de welcke henlieden vry
ende ombecommert vande gedaechdens georloft Is op hare hauene
te laden als sy tot middelburch geladen gecommen ende gelost
hebben / .
Mitsgaders oick tegen de verseide verleende ende gedecreteerde Interdictie
penael, byde welcke heurlieden specialick Is verboden vuyt
diergelycke pretext In spectie als dit Is den Impetranten tot
middelborch meer te arresteren . /
Soo hadden dImpetranten tselue desen houe te kennen gegeven ende
op haer deuchdelycke clachte geImpetreert mandament
van attentaten ende om executie gedecerneert te hebben op te
verseide appointementen . / .
Ende omme ten dage dienende te versoecken by prouisie
Reparatie vande verseide attentaten, oft ten minsten ontslaginge
vande persoon ende schip vande voirnoemde Oth claesz onder
cautie voir tgewysde van desen houe, met Interdictie
van gelycken meer te doen . / .
Waerop van wegen den Impetranten Is gedaen haren deuchdelicken eysch
ende provisie versocht als van hare conclusie . /
Te weten datter executie gedecerneert sal worden opt verseide appointement
van desen houe, dat ouer sulx de gedaechdens gecoucheert sullen worden als
attentaten te repareren / tarrest gedaen op ten persoon ende schip
vande voirnoemde Oth claesz /
Ende dat by provisie voirseide attentaten sullen worden gerepareert
oft ten minsten den persoon ende schip vande voirnoemde Oth claesz
[1] in de marge: […] jare lxx viij
[ ..t ?], daerby den
[……………….?]
gelijcken meer
te doen . / .
hertaling
3r
ontslagen onder cautie van tgewijsde van desen houe, met
Interdictie van gelycken meer te doen . /
Vuyt tgene voiren Is verhaelt wort desen eysch, oft ten minsten
de versochte provisie ten vollen gefundeert . /
Eerst byde voirseide sentencie daerby den Impetranten de Recredentie Is
geadjudiceert In date den xiijen martij lxvij . / dat sylieden geladen
schepes vander Goude tot middelborch gecommen synde ende aldaer
ontladen hebbende, wederomme vracht mogen aennemen opter
Goude, ombecommert vande gedaechdens . /
Alsoo tusschen partyen In consesso Is dat den voirnoemde Oth claesz
geladen vander Goude tot Middelburch Is gecommen aldaer
heeft ontladen, ende op de Goude wederomme vracht heeft
aengenomen ende elders nyet . /
Sulcx dat hij hem In alles volgens de voirseide Recredentie
gereguleert hebbende, de gedaechdens op hem nyet te seggen en
hebben, maer hem ombecommert behoorden te laten varen ende
de voirseide vracht voeren . /
Ende contrarie gedaen hebbende, moete de gedaechdens verstaen
worden gedaen te hebben tegen tbevel vande verseide Recreancie,
Ende consequentelick syn sy gehouden tselue als turbatie
ende attentaet terstont costeloes ende schadeloes te
repareren / .
[Is?] enim effectus est Recredentie, quod Index id ita fieri
precipiat et obseruarj : et vetet contra fieri, lite
pendente super pleno possessorio . / eleg. dida . Gonnar ,
pract . quest . c . 17 . / Rev[b?]uff . In constit . Reg. de
ca. benef . poss . art . 16 . gl . 2 . nu o 24 .
Qui vero id facit quod a Ju[in?]dice vel pretore facere prohibitus
est, cogitur id quod factum est statim restituere, es
solo inspecto an pretore prohibente fecerit . l. pretor
ait . in prm . ff d’ oper . no . nunt . panor . in c . bone
memorie . nuo. 16 . d’ appell . /
Dit heeft thoff gemoueert Inden Jare lxxviij den Impetranten te
verleenen bevelen penael, met last ende authorisatie dat
den deurwaarder metter daet soude ontslaen de schepen die de
gedaechdens In prejudicie vande voirseide Recreancie hadden doen
arresteren .
Henluyden oick te interdiceren van gelycken meer te doen,
ende de selue Interdictie te decerneren totten vuyteynd
toe vander saecke . /
Ouersulx en connen de gedaechdens dese aenhoudinge In questie
van notoire attentaten, gedaen In prejudicie van soo
menichvuldige bevelen ende gedecreteerde jnterdictien,
nyet excuseren . /
Jmmers er dient ganschelick geen Redene dat de voirnoemde Oth
claesz (die nb meer dan ses geheelle maenden met
syn schip aengehouden Is) aldaer langer In arreste soude
blijuen liggen, ende dat sy contrarie de verseide sentencien ende
decreten, voirt souden varen met gelycke arresten meer te doen . /
hertaling
3v
Want tselue admitterende souden dImpetranten metter daet worden
gepriuaert van t beneficie vande voirseide geadjudiceerde
Recredencie . /
Souden oick metterdaet gerevoceert ende te nyette gedaen
worden soo vele gedecreteerde Interdictien . /
Sonder de welcke staende te houden omme gelyck sal syn dese
partyen In ruste ende vrede te houden, am precipuus est
Recredencie effectus, et defectus eius periculosissimus .
vt eleg. trad it dida . Gonnar . d . c . 17 . in prin. / gelyck
tselue Inden Jare lxxviij claerlyck oick Is gebleken
geweest . / daer de gemeene ruste deur arresten ende coutie
arresten In pericule by na gebracht was, twelck voir
dese Reyse nyet sonder groote moeyte verhoedt Is geweest
opt betrouwen vande Justicie van desen houe . /
Jmmers ware te seer vreempt dat thoff alsnv partye
gehoort minder prouisie soude decerneren, van by tmandament
penael vanden Jare lxxviij . ex officis gedecerneert Is
geweest . / .
Bysonder alsoo alle tgene van wegen den gedaechdens hiertegen Is
geseyt, gansschelick bevonden wort friuoil te syn ende
ongefundeert, gelyck oick tselue by mondelinge pleidoye
ten vollen gesolueert Is geweest . /
Omme nijettemin de tselue Int cortte by Recapitulatie te
solueren, salmen bevinden dat alle de friuole defenten vande
gedaechdens die seer wilt ende confuselick syn verhaelt geweest
bestaen In vyf poincten
Teerste, dat de recredencie den Impetranten Inden Jare lxviij toegewesen
alleen soude te verstaen wesen, vande goederen ladinge
ende bevrachting vande goederen den burgers ende Ingesetenen
vander Goude toecomende / .
Het tweede, dat tmandament penael vanden Jare lxxviij geen
Interdictie stadthoudende begrypt dan nopende de ontslaginge
vande gearresteerde schepen onder cautie, ende dat de vander
bevelen penael souden mits doppositie geresolueert syn In
citationem simplicem, sulx datter geen Interdictie In
desen stadtgrypende vuyt tmandament ende acten vande Jare
lxxviij In desen souden dienen . /
Het derde, dat Inden Jare lxxviij . nyet bewesen noch
gebleken soude syn, dat frans Jacobsz andere goederen
soude geladen hebben (Inde vracht alden questieux) dan de
gene die ter goude waren toebehoorende . ende dat mits dien
In facto esset differentia . /
Het vierde, dat In desen soude syn litis pendentie ende gewijsde
vanden gerechte van middelborch, daer Oth claesz
geexcerpeert soude hebben ende gecoucheert syn ad omnes
fines te antwoorden . /
Ende ten lesten dat de schippers vander Goude verder toegelaten
synde dan om te voeren goederen den Ingesetenen vander Goude
toebehoorende, den schipperen van Middelborch te [seer groot?]
prejudicie soude geschieden . /
hertaling
4r
Alle twelcke gansschelick friuoil Is ende ongefundeert,
geexcogiteert In frauden Interdicti ende omme te Illuderen
met gevonden segswoorden soo vele sententien ende Inhibitien
van desen houe. /
Teerste point poogen de gedaechdens alleen te funderen opt narre
van tmandament van maintenue, sprekende vande goederen te
bevrachten den borgers ende Ingesetenen vander Goude
toebehoorende . /
Daertegen seggen dImpetranten, dat opt narre van t voirseide mandament In
desen gansschelick nyet en staet te letten, maer alleen op te
conclusie by partyen ten wedersyden genomen, daer toe de
sentencie van Recreancie haer refereert, alsoo de conclusie
tgene Is daerop thoff recht heeft gedaen ende daertoe tverstant
vande sentencie gerefereert moet worden, ende nyet tot
tnarre vant mandament,
Want partyen Is wel geoirloft breeder te concluderen dan
tmandament Inhout, gelyck oick ten wedersyden breeder
geconcludeert Is geweest, alst blyct byde conclusien In
actis geinsereert
[1]Als Inde conclusie vanden Impetranten : dat si gemainteneert
souden worden “ Inde possessie vel quasi van tot allen tyden
als sy geladen ter goude afgevaren ende tot middelborch
ontladen souden hebben, aldaer wederomme op te hauene
vander goude souden mogen laden . /
Ende Inde conclusie vande gedaechdens : Begerende Recht by ordine
dat den Impetranten de prouisie pendente lite nyet anders volgen
en sal, dan mits alsulke oirloff macht ende licentie den
gedaechdens consenterende op ter Impetranten hauene te gebruycken, als
sylieden aenden gedaechdens versoecken hen Impetranten gepermitteert te
worden, ende daertoe sy Impetranten In desen concluderen / .
Hiervuyt blijct Immers dat dImpetranten nyet alleen breeder hebben
geconcludeert dan tnarre van haer mandament Inhout,
alsoo de woorden : tot allen tyden : excluderen alle andere
restrinctien dan de loco ad locum #[2] cum vulgari sermone
et loquendi vsu hec dictio non ad tempus sed ad causarum
vniversitatem referatur . /
Maer oick dat de conclusie vande gedaechdens begrypt consent
vande adjudicatie vande prouisie, nyet sulx alst mandament
narreert, maer sulx als d‘Impetranten by haer conclusie
versoecken, ende daertoe sy In dien concludeerden . /
Ende de Recreancie Is heurlieden oick goed geadjudiceert, nyet met
[..relatie?] van tnarre van tmandament, maer sulx als hare conclusie
ende consent van partye Inhout: dat Is dat sy altyts souden
laden op haer eygen hauen als sy geladen gecommen waren, mits
dat de gedaechdens ter goude gelyck recht souden ghenieten / .
Dese sake Is Immers claer ende suyuer, Ten dese glosse ende
Restrinctie die de gedaechdens hier poogen Inne te voeren Is
Repugnerende tegen den expressen text ende dispositie vande verseide
sentencie . /
[1] in de marge: nyet inde possessie
vel quasi in huer [ luer?]
de mandement -
geroert [ meer?] -
[adytnu……… ne…?]
[2] In de marge: qui exprimitur verbis
inquentibus
hertaling
4v
Alle tgene de gedaechdens In desen oick bybrengen de Interpretatione
sententiarum ex actis fumenda, non potest hic applicari,
cum de libellis tantum ac partium conclusionibus fit
Intelligendum, non de narratis, Infinita alioqum In omnibus
sentencijs esset Interpretationum questio . /
Jmmers daer de sentencie nyet gewesen wort op eenich narre
oft disceptatie van partyen, maer opt gene dat partyen ten
wedersyden consenteren ouer hen gewesen te worden, wat
Interpretatie can daer anders genomen worden dan vuyt
de woorden van haerlieden gedragen consent twelck In actis
geexpresseert staet, ende Int welcke sy verdragen syn,
te buyten gaende haer voirgaende gesustineerde omme de sake
te accorderen, . tex . In l . si conuenerit . 26 . ff . de re
Judica, vbi jndex sentenciam dicit vti inter partes conuenit,
et de mode quo conuenit . / #[1]
Waervuyt claerlyck blyct dat het eerste ende principaelste poinct
byden gedaechdens geallegeert gansch friuoil Is ende sonder Enich
fundament . / .
Het tweede heeft noch minder apparentie van fundament,
want by het mandament wort bevonden dat henlieden op peyne
belast Is tarrest tarrest aldaer In questie als attentaet aff te
doen, hen wachtende van gelycken meer te doen / .
Ende In cas van oppositie de arresten metter daet afgedaen ende
de garresteerde byden deurwaarder ontslagen sijnde dachende . /
Hier en Is geen questie van eenige bevelen stadthoudende geweest,
want het bevel stadthoudende byden deurwaarder was geexploicteert
ende de gearresteert metter daet ontslagen, blyckende by des selfs
relatie. tselue en was oick op geen peyne belast . /
Maer Is op peyne den gedaechdens belast geweest ende geInterdiceert
van gelycken nyet meer te doen, Indefinitie sonder restrinctie
van tyde . /
Twelck den gedaechdens veroirsaect heeft ten dage duerende te versaecken dat
de ge bevelen penael souden gemuteert worden In simpel bevel
als wel verstaende dat sy staende de selue bevelen sulx nyet
en souden mogen doen . /
Maer thoff met volcommen kennisse van saecken bemerckende dat
sulx soude stryden tegen de verseide sentencie van Rendencie ende tegen
de gemeene Ruste, heeft de bevelen penael gecontinueert
Daer en heeft geen ander bevel penael ten dage dienende connen wesen
questieux dan oft sy van gelycken meer souden doen hangende den
processe oft nyet, alsoo alle de andere leden van tselue
bevel waren volbracht deur de ontslaginge vande
gearrresteerde, ende datmen opte schaden en Interesten geappointeeert
was te scryuen by memorien . /
De gedaechdens seggen hier tegen seer friuolyck dat soodanige bevelen
penael worden byde oppositie geresolueert In simplicem
citationem, ten ware dat geordonneert ware dat de selue
In cas van oppositie souden stadthouden, ende dat tselue In alle
maintenuen ende andere Interdictien sulcx ordinarie wort
verstaen . /
[1] in de marge: # hiertegen te willen seggen
dat Corsberch geen last
gehadt soude hebben en can
de gedaechdens jn desen nyet
patrocineeren, de wylen
sy daermede Inden Jare
lxviij de ghyselinge ende
vuytterlycke executie
nyet en hebben connen
ontgaen . /
hertaling
5r
Maer de gedaechdens vergeten daerby te seggen het aldaer notabelste
te weten: dat alsulke bevelen by tmandament ende
exploict vanden deurwaerder gedaen, eens byden rechte
gedecreteert synde stadthouden ten vuyteynde toe vander
saecke, al waert oick dat die by tmandament nyet sulx
en waren verleent, gelyck tselue In maintenuen ende alle
andere Interdicten notorie wort geobserueert . /
Dese bevelen en syn nyet alleen gedecerneert by tmandament
geexploicteert byden deurwaarder, ende ten dage dienende opte
mutatie oft contumatie gecontrouerteert, maer syn by twee
acten gedecreteert, als byde condemnatie van obedientie,
ende byde contumatie vande bevelen . /
Sonder dat de gedaechdens tselue connen trecken totte ontslaginge
oft anderssins, omme de Interdictie daerbuyten te sluyten,
want de ontslaginge was volbracht, ende tselue was
alleen vnicum factum absolutum, nif nullum continuationis
tractum habens, daertoe geen continuatie oft discontinuatie
gerefereert can worden / .
Ende tgeheel mandament en begrijpt geen ander bevel oft
Interdictie, daertoe op de continuatie gerefereert can worden, dan
dat de gedaechdens hen souden wachten van gelycken meer te
doen . /
Ouersulx staet alleen te considereren oft In desen questie
Is van gelyck feyt als hen byde verseide Interdictie Is verboden
meer te doen / .
Het derde poinct byden gedaechdens bygebracht poocht dit te
controverteren, maer tselue wort mette manifeste waerheyt
claerlyck geconbineert, / Insiende de antwoorde vande
gedaechdens geInsereert Inde Relatie vande deurwaarder staende achter de
copie van tmandament vande Jare lxxviij . /
Te weten dat de gedaechdens als doen hebben willen staende houden het
arrest als doen gedaen deur onder dexel dat frans Jacobsz
als doen gearresteerde tot middelburch vander Goude geladen
gecommen synde, nyet en soude hebben mogen laden sekere acht
vaten wyns, deur dien de selue waren toebehoorende eenen
Adriaen Renten Tvuytrecht, ende nyet eenige Ingesetenen vander
goude . /
Vuytte missiue van Burgemeesters schepenen ende Raet der stadt
middelburch aen Borgermeesters der stede vander Goude gescreven
opten iijen octobris lxxxix . blyct dat oth claesz Is
gearresteert onder tdexel dat hy gevoert soude hebben seker
ijc lakenen mede tvuytrecht toebehoorende, hoe wel hy vander
Goude tot middelburch geladen was gecommen . /
Dit Is Immers gelycke sake, daerinne geen ander onderscheyt
Is dan den name vanden schipper, ende dat den eenen wyn den
anderen laken heeft bevracht, beyde tvuytrecht toebehoorende . /
De gedaechdens bemerckende dit warachtich te wesen seggen allegeren voir tuy….
x…t, dat sylieden Inden Jare lxxviij wel hebben geallegeert dat
de wynen geen burgers vander Goude toebehoorden, maer dat sy
sulx nyet en conden bewysen, ende daeromme de bevelen syn
gecontinueert, maer de wylen dImpetranten hier confesseren
hertaling
5v
dat dese lakenen burgers van vuijtrecht toebehooren, soo
soude de saeke anders te verstaen syn . /
Maer dit en sluijt gansselyck nijet, gemerct den Impetranten soude
geIncumbeert hebben te bewysen dat de goederen ter goude
toebehoorden Ingevalle sy nijet gesustineert en hadden oick
andere te mogen laden.
Twelck sijlieden nyet alleen nyet en hebben geprobeert noch oyt
geallegeert, maer hebben geconfesseert dat de wynen tot
vuytrecht toebehoorden, ende dat sy nyettemin de selue mochten
voeren, vuyt crachte vande verseide sentencie van Recreancie . /
gelijck tselue blyct by t xlvjen . xlvijen ende navolgende acten
van der Impetranten additien by Mr. Jan van Banchen als doen
haerlicken aduocaet In die saecke gemaect, die nyet vermaert
js den eenen dach ontkent ende den anderen dach bekent te
hebben, het feyt was oick soo notoir dat tselue nyet
ontkent conde worden, alsoo eenen schipper van middelburch
de vracht by voirladinge ouernam ende voir der goude
gelost hadde In schuyten die deselue naer vuytrecht terstont
voerden, gelijck de verseide antwoorde vande gedaechdens Inhoudende
Is . / .
Het vierde point daerby de gedaechdens Insisteren op te proceduren tegen
Oth claesz schipper In desen gearresteerde tot middelborch
gehouden, Is van gelijcken ongefundeert,
Gemerct de gedaechdens In desen nyet en vinden geraden by haer
exceptie van litispendentie te persisteren, maer ten
principale te antwoorden alsoo de selue etiam proprio
ipsorum Indicio friuoil Is . /
Deur dien Oth claesz In desen processe nyet bekent Is
maer alleen tschippers ghilde vandere Goude ende Borgemeesters
met heurlieden gevoecht . qui agunt novum et Jure vniuersitatis,
quorunque nihil Interest, quid ille priuatim suo nomine
egerit . l . 2 . l . 3 . ff . quod cuiusque vniuers . no .
Jnsiende oick de acte die Borgemeesteren ende schepenen van middelburch
formele partye In dese saecke hebben doen maecken vpten
xxvijen september lxxix . wort daerby bevonden dat Oth
claesz haer gerechte Int minste nyet en heeft geagnosceert
oft aldaer In rechte willen treden / .
Alsoo de selue male brenght, dat hij daechs te voiren sekere
missiue aende borgemeesters van Middelborch hadde ouergeleuert
daerby borgemeesters vander Goude versochten dat hy ontslagen
soude worden / .
Dat hy oick daerbeneffens aende seluen Borgemeesters hadde
ouergeleuert de acten van desen houe bouen verhaelt.
hadden Borgemeesters hem hope gegeuen dat hy ontslagen sout
worden Indien hy syn partye tegen sanderendaechs dede Roepen
om daertegen gehoert te werden . l
Twelck hy gedaen hebbende met sulker Intencie dat Borgemeesters
ende magistraet daerop soude disponeren, nyet by forme
van contentieuse jurisdictie, maer ex authoritate gelyck
In allen steden van hollant gewoon Is te geschieden . /
Soo syn partyen gecompareert ende hebben aldaer beghonst
by forme van proces te handelen, twelck Oth claesz
hertaling
6r
bemerckende, ende wetende dat hem byden Impetranten belast was tgerechte
van middelborch voir geenen rechter In desen te kennen, en
heeft In geen proceduren begeren te treden, maer daerop
anders nyet geseyt dan dat hy wel behoorde ontslagen
te worden achtervolgende de sentencien by hem aenden Borgemeesters
ouergeleuert /
Ende hoe wel hy nyet verder begerende te procederen vuyte
camer Is gegeuen, soo heeft nochtans den secretaris nae
syn verstant dit geextendeert voir een exceptie, ende
Borgemeesters ende schepenen, he willende Rechters wesen In een saecke daer
Inne sy nb partye formele syn, hebben hem geordonneert
ad omnes fines te antwoorden / .
Hoe wel dit geen sentencie noch formele proceduren en
mogen versoecken, soo hadde nochtans de voirnoemde Oth
claesz daervan voir soo vele het noot mochte syn
geappelleert, ende mandament geImpetreert In Relieff
ende appel /
Vande concessie van twelcke de gedaechdens appelerende
hadden grieuen onder desen houe ouergeleyt by twelck
sylieden thoff manifestelick hebben gecircumvenieert / .
Als hen behelpende mettet iij en articulo vande nyeuwe Instructie
vanden houe van hollant, die sy weten dat In zeelant noyt
plaetsse heeft gehadt . /
Allegerende dat tselue aldaer reparabel was ter definitiue
ende verswygende dat Borgemeesters ende Regierders In desen formele
partye syn gelyck sy hen nb verclaren, die In haer eygen sake
nimmermeer tot haren achterdeele tgrieff souden willen
Repareren . /
Verswygende oick alle de verseide litispendentien van desen
houe super Judicis vniuersali hangende, ende dat daeromme
judicia jlla particularia / souden moeten cesseren, oft
dat het preJudicie jnreparabel soude syn dat den Impetranten
soude geInsereert worden, deur dien sy binnen siaers
wel vyftich jnstancien voir die van middelborch souden
moeten sustineren, daerInne sy al rechters souden syn
In haer eijgen sake ende nyet anders doen dan de jmpetranten
condemneeren . /
Alle welcke ende meer andere Redenen den Impetranten hebben
veroirsaect be appelleren aenden hoogen Rade van tappointment
opte selue grieuen by desen houe gewesen, die sy oick
van meninge syn binnen behoorlicken tyde te vervolgen . /
Sulx dat de gedaechdens vuyt dien noch tegen den voirnoemde Oth claesz
ende vele [min?] tegen den Impetranten geen recht en mogen pretenderen /
cum sentencia per appellationem sit suspensa . /
In allen gevalle Is de saecke jn desen daertoe gedisponeert
dat de proceduren opt arrest tot middelborch tegen oth
claesz gevallen, mede begrepen syn onder de reparatie van
attentaten by dImpetranten jn desen versocht / gelyck de gedaechdens
by hare grieuen oick selfs poseren, sulx dat sy wel ter
quader troublen thoff geabuseert hebben by hare grieuen ende
nb contrarie sustineren . /
hertaling
6v
Ten lesten, wert byden gedaechdens groote Leste gemaect van
tgroot Interest twelck hare schippers souden lyden als de
schippers vander Goude oick andere goederen op de
goude souden mogen laden dan de gene die dIngesetenen aldaer
toebehooren, dat sy per Indirectum alle andere vrachten
souden aennemen / .
Dese consideratie Is In desen Impertinent, daer nyet anders
en staet te considereren dan oft den gedaechdens verboden Is
tgene sy In desen gedaen hebben, Prohibitione enim facta
restitii debet quod contra factum est, etiam si Ins faciendi
habeat . l . pretor ait . iij prm . ff . de oper . no . nuntiat .
Dan nyettemin alsmen tselue soude Insien soo Is trecht equiteyt
ende natuerlycke vryheyt voirden Impetranten tegen den gedaechdens
strydende, vocatio enim et conductio et precipire vecture
sunt contractus Juris gentium ubique et inter omnes de
omnibus rebus liciti non mimus quam emptro et venditio
et quilibet alius contractus, gelyck claerlyck des noot
synde gededuceert soude connen werden . /
Tselue Is oick sulx by arreste vanden hoogen Raet onlancx
verclaert tusschen desen Impetranten ende die schippers ende Borgemeesters
van Amsterdam . /
Dese gedaechdens syn oick by sentencie van desen houe geapprobeert
byden hoogen Raet gecoucheert sulx by provisie te gehengen In
Regart van die van haerlem #[1] jnde [geco..?] vermeert zeker arrest it
Wat absurditeyt oft ongelyck connen sy dan In desen pretenderen
dat dImpetranten tegen hen sustineren . /
Insonder de wyle den schippers nyet en staet eenige kennisse
te nemen vanden eygendomme van eenige goederen, maer
den coopman mach met syne goederen nemen alsulke
passagien alst hem belieft /
Ende als tpretense recht van voirladen al eenige plaetse
soude hebben, soo waert wel groot ongelyck ende
absurd, datmen tselue anders soude willen limiteren dan
de loco ad locum verder dan In regard vanden schipper . /
Want tselue te willen restringeren In regard vanden coopman
ende dat hy den schipper soude weder bescheyt moeten doen
van tvervoeren van syne goederen dan hij hem gehoert hadde
tselue te vervoeren, Is buyten alle Redene ende
billicheyt . ende de gedaechdens en sullen by hare pretense statuten
oick nyet bewysen dat den coopman sulx oyt verboden Is
geweest, oft dat de selue daertoe souden geextendeert
connen werden / .
Maer spreken alleen vande vracht die gevoert wert vande eene
hauene op te andere /
Welcke vracht expireert ende haren name verliest soo haest
als die gebracht ende gelost Is ter hauene daerop die was
aengenomen . /
T Js noch vele absurder dat de gedaechdens cauilleren dat nyet [versa…?]
can werden Inde hauen vander goude gebracht te syn tgeen
opter ysele voirde stadt gelost wort, alsoo tselue schynt
[1] in de marge: # by henluyden daer [….] -
mee gedaen vpte persoon
ende opt scip van
scipper aert antho
nisz van der goude van haerlem
costeloos ende schade
loos oft te doen ende
hem te wachten van
gelycken meer te
doen
hertaling
7r
te wesen de allegatie vande gene die de stadt vander goude
nyet gesien en heeft, ende nyet en weet dat de kayen opte
ysele syn staende, daermen gewoon Is te lossen, ende de
schepen te hauenen . / et quam late portus significatio
pateat . , et quod in porta ciuitatis fit in ipsa civitate
fieri intelligatur l caesar ff de publicanis -
Te seggen dat Oth claesz noch vuyt een ander sake soude syn
gearresteert, als om xv gulden daervoir hy borge soude syn, en raect
desen Impetranten nyet, hy en wort oick by hen daer Inne nyet
gedefendeert, maer js genoech dat hy ontslagen wort voor soo
vele de saecke hier In questie aengaet, hy mach alsdan het
vorder defenderen, daerjnne hy wel bewysen sal de xv gulden
behoorlick gepresenteert te hebben, als blyct byde bygevoechde
notariale acte . /
Vuyt alle twelcke alsoo claerlyck blyct dat de Intencie
vanden Impetranten Is gefundeert op soo menichvuldich gewysde
van desen houe, daervan den expresse texten opentlyck tot
haren voirdeele syn luydende . /
Dat alle de Interpretatien ende geexcogiteerde glossen ende andere
vanden ter contrarien byden gedaechdens geallegeert gansschelick ongefundeert
syn / oft ten minsten naerder kennisse van saecken souden
vereyschen / .
Ende dat dJmpetranten In desen geen andere prouisie en versaecken dan
de gene die hen alreede tot meer Reysen by desen houe vuyt
gelycken ja genoech de selue saecke syn toeghewesen
geweest . /
Soo persisteren dJmpetranten by t gene verseide Is neffens tgene breeder
van haren twegen by monde js verhaelt geweest,
Sustinerende dat hen ten minsten tleste lith van hare
versochte prouisie behoort te volgen .
Franch . Vranck .
hertaling
7v
transcriptie
hertaling