Plakkaat van Filips II

Copie

Philips Bij der Gratie gods Coninck van Castillien van
Leon van arragon van nauarre van Napels van sicilien
van maillorcke van sardeijne van den eijlanden Indien
ende vasten Lande der zee occeane eertshartoge
van oistenrijck hartoge van bourgoingien van Lothrijck
van brabandt van Lijmborch van Luxemborch
van gelre ende van melanen Grave van
Habsborch van vlaenderen van artois van bourgoingien
palsgraue ende van henegouwe van hollandt
van zeelandt van namen ende van zutphen
prince van swaue marckgraue des heylicx
Rijcx Heere van vrieslandt van salins van
mechelen vande stadt steden ende Landen van
vtrecht ouerijssel ende groeninge Ende
dominatuer In asie ende In affrijcke Allen
den ghenen die des tegenwoerdige zien
sullen saluijt Alsoe tot voirderinge
vande vprechte Leeringe zoe wel In onse
Landen van herwerts ouere als vanden anderen
aldaer vuijt dese Landen boecken gesonden
werden wij Inden jaere xv^c lxix Lestleden
bij twee cathaloguen vpt stuck vanden verboeden
boecken gepubliceert gesuijuert hebben die
gemeijne ende particuliere Librarien
vande boecken diemen alsdoen ende voer den
tegenwoirdigen tijt bevant perijckeleux
ende schandaleux tezijne hier Inne
nauolgende die geestelijcke ende wettige
ordonnantie ende tgene dat bij theijlich
concol concilium van trente ende die
decreten ende cathaloguen vandien gestatueert
ende verclaert Is geweest Ende wantmen
onder de voorseide boecken vele gevonden heeft In
alle faculteijten ende scientien de welcke
wesende ende gezuijuert ende gerepurgeert
van eenige dingen van quader Leeringe oft
anderssins van quaet gedoolen zouden voerts ende
voer den meerendeel proffytelijck ende

Kopie

Philips, bij de gratie Gods koning van Castilië, van Leon, van Aragon, van Navarra, van Napels, van Sicilië, van Mallorca, van Sardinië, van de Indische eilanden in de oceaan en het bijbehorende vasteland, aartshertog van Oostenrijk, hertog van Bourgondië, van Lotharingen, van Brabant, van Limburg, van Luxemburg, van Gelre en van Milaan, graaf van Habsburg, van Vlaanderen, van Artois, paltsgraaf van Bourgondië en graaf van Henegouwen, van Holland, van Zeeland, van Namen en van Zutphen, prins van Zwaben, markies van het Heilige Roomse Rijk, heer van Friesland, van Salins, van Mechelen, van de stad, steden en landen van Utrecht, Overijssel en Groningen en heerser in Azië en Afrika:

Allen die deze brief zullen zien, gegroet.

Om de oprechte leer te bevorderen, zowel in onze landen-van-herwaarts-over^[1] als in andere aldaar, zijn uit deze gebieden boeken gestuurd. Wij hebben onlangs in 1569, aan de hand van twee gepubliceerde lijsten van verboden boeken, de publieke en particuliere bibliotheken gezuiverd van de boeken die men toen en nu beoordeelde als gevaarlijk en aanstootgevend. Hierin volgden wij de geestelijke en wettige verordeningen en de decreten en lijsten die na het heilige Concilie van Trente zijn vastgesteld en bepaald.
Onder de genoemde boeken heeft men er veel gevonden in alle faculteiten en wetenschappen die, eenmaal gecensureerd en gezuiverd van onjuiste leer of anderszins verkeerde strekking, verder en voor het merendeel voordelig

^[1] Wanneer in geschiedenisboeken over het noordelijke deel van de Bourgondische gebieden - grofweg het latere Nederland en België - wordt geschreven, wordt de aanduiding ‘de landen van herwaarts over’ gebruikt. Dit begrip gaat terug op de Bourgondische tijd, toen de hertogen een eigen manier hadden om hun uitgestrekte bezittingen te benoemen en te onderscheiden van het oorspronkelijke hertogdom Bourgondië.

oirbaerlick moegen wesen Ende nijet willende verlooren
Laeten gaen een zoe merckelicke zomme van penningen
daer toe die weerde van gelijcke boecken bedragen
zall tot groote schade vande coopluijden vandien
ende met verlies van alle studieuse persoonen,
hebben wij verboeden te verbranden die boecken vande
heresiarchen oft hooffden vande ketters ende
andere ganctz hinderlick wesende diemen in onse
voorseide Landen van herwerts ouere gevonden heeft
De welcke (des god gelooft zij) nijet en zijn
geweest in grooten getaele hebbende oock
beuoelen dat dandere diemen zoude moegen
Repurgeren bij een vergadert ende in bewaernisse
geleijt zouden werden in alle steden ende vrijheden
van onse voorseide Landen Ende zedert continuerende
die goede affectie die wij tallen tijden gedraegen
hebben ende noch doen, tot vorderinge ende
promotie vande gemeijne weluaert ende
studien zonderlinge totte vprechtige ende
warachtige Leeringe hebben wij volgens den
Regel ende orden daer vp gestelt bij tvoorseide
heylich concilium van trente ende die decreten
ende cathaloguen vandien die Lecture ende
visitatie vande verseide boecken doen bedeijlen ande
prelaten vniuersiteijten ende geleerde
mannen van onse voorseide Landen van herwerts ouere
vp dat bij hun diligentie enden neersticheyt
ende van elcken vandien bijsondere de
Repurgatie vande voorseide boecken des tebeter
ende geringer gedaen ende volbrocht zoude
moegen worden Ende naedien men die
Indices memoriaelen ende aduijsen daer van
Respectiuelick ontfangen heeft hebben wij doen
vp stellen binnen onser stadt van antwerpen
een collegie van censores aldaer gepresideert
heeft deur die geestelicke aucthoriteijt eenen
Religieusen ende geleerden bisschop ende
een ander bequaem personaigen van onsen wegen

en nuttig kunnen zijn.
Aangezien wij zo’n aanzienlijke som geld als deze boeken vertegenwoordigen, niet verloren willen laten gaan, tot grote schade voor de boekhandelaren en ten nadele van alle geleerden, hebben wij bevolen^[1] om te verbranden de boeken van de heresiarchen ofwel de leiders van de ketters en andere zeer schadelijke boeken die men in onze eerdergenoemde landen- van-herwaarts-over aangetroffen heeft. Goddank zijn het er niet veel geweest.
Wij hebben ook bevolen dat de andere te censureren boeken verzameld en in bewaring genomen moeten worden in alle steden en vrijheden van onze genoemde landen.
Vanwege de goede intenties die wij altijd hadden en nog steeds hebben om de algemene welvaart en de studie te bevorderen, in het bijzonder die naar de oprechte en waarachtige leer, hebben wij, volgens de regels die daarvoor opgesteld zijn tijdens het genoemde heilige Concilie van Trente en de decreten en lijsten daarvan, het lezen en beoordelen van die boeken opgedragen aan de prelaten, universiteiten en geleerde mannen van onze landen-van-herwaarts-over. Daardoor zou door hun ijver en nauwkeurigheid en die van elk van hen afzonderlijk, het censureren van die boeken des te beter en sneller gedaan en voltooid kunnen worden.
Na ontvangst van de indexen, aantekeningen en adviezen daaromtrent hebben wij in onze stad Antwerpen een college van censoren opgericht, namens de geestelijke autoriteit voorgezeten door een religieuze en geleerde bisschop, en door een ander bekwaam persoon namens ons

[1] Zie: Groot Gelders placaet-boeck, Placaet rakende de gepurgeerde boeken nae den indicem expurgatorium. Copie. Pag 563. Hierin is het oorspronkelijke woord “verboden” getranscribeerd als ”bevolen”.

daer toe gedeputeert die welcke mit behoerlicke
sorge ende neersticheijt die aduijsen van alle
die eerste visitateurs Rijpelick gerevisiteert
ende duersien hebben ende confererende die
zelue passaigien mette zelue boecken hebben
daer van gemaeckt een behoerlicke censure
ende jugement ende daer vp gescreuen
eenen bouck geIntituleert Index expurgatorius
Den welcken wij op onsen eijgen cost hebben
doen drucken bij onsen hooft printer nijet omme
openbaerlick vercocht ende gedistribueert
te worden maer omme verdeijlt te wesen anden
visitateurs daer toe genomineert Inde steden
ende vrijheden van onse verseide Landen bij de
geestelicke prelaten ende voor die ghene
die van nijeus daer toe zouden worden genomineert
Indient van noode zij Ende begerende
dat die Repurgatie vande verseide boecken geeffectueert
worde nae vuijt wijsen vande censuren ende
Indicen bouen verhaelt Soe Ist dat wij
die saicken voorseyt ouergemerckt hebben bij
deliberatie ende aduijse van onsen zeer
Lieuen ende zeer beminden neue Ridder
van onser orden stadtholder gouuerneur
ende capiteijn generaal in onse Lande van
herwerts ouere Die hertoge van alue
mairquiz van Coria etcetera Ende van onse
Lieue ende getrouwe die Luijden van
onsen Rade neffens hen verordert gestatueert
ende geordonneert statueren ende ordonneren
bij desen dat die verseide visitateurs zoewel
deghene alreede genomineert als de

daartoe afgevaardigd. Zij hebben met de nodige zorg en ijver de adviezen van alle eerdere controleurs zorgvuldig nagekeken en doorgenomen. Na de passages in de boeken vergeleken te hebben met deze adviezen, hebben zij daarvan een behoorlijke censuur en beoordeling gemaakt. Op basis hiervan hebben ze een boek geschreven, getiteld Index Expurgatorius, dat wij op onze eigen kosten hebben laten drukken door onze hoofddrukker. Dit niet om in het openbaar verkocht en verspreid te worden door de kerkelijke autoriteiten, maar om uit te delen aan de controleurs die daarvoor zijn aangesteld in de steden en vrijheden van onze genoemde landen, en aan degenen die nieuw voor deze taak benoemd zullen worden, mocht dat nodig zijn.
Omdat wij wensen dat de zuivering van die boeken wordt uitgevoerd overeenkomstig de bovenvermelde censuren en indexen, zo is het dat wij die zaken overwogen hebben na overleg en met advies van onze zeer geliefde en zeer beminde neef, ridder van onze orde, stadhouder, gouverneur en kapitein-generaal in onze landen-van-herwaarts-over, de hertog van Alva, markies van Coria enzovoort en van de geliefde en trouwe leden van onze Raad. Samen met hen, waarbij bevolen, bepaald en verordend is, bepalen en verordenen wij bij deze dat de eerdergenoemde controleurs, zowel degenen die al zijn aangesteld als de-

ghene die alreede hiermaels toe genomineert
zouden moegen worden voertaen visiteren ende
deursien zullen die boucken begrepen Inde
cathalogum oft Indicem voorseyt zoe wel de
ghene bij een vergadert ende In bewaernisse
geleijt zijn geweest als andere die Inder
zeluer vougen van nijeus gebrocht zullen worden
In onse voerseide Landen van herwerts ouere
Ende ter Instantie ende versoucke vande
proprietarijsen dezelue corrigeren ende daer
Inne Raseren oft Repurgeren alle die
passagen Inde verseide Indicen vercleert volgende
den Regel orden ende Instructien bijden zeluen
gestelt Ende naerdien die verseide boecken alsoe
gecorrigeert ende gerepurgeert ende mitten
naem ende hanteijcken vanden visiteerder
oft correctuer onderteijckent zullen zijn
zal men die zelue den proprietarisen Restitueren
Ende ten eijnde dat die te Lichtelick gelesen
ende duersien ende de passaigen diemen Inde
voorseide boecken zall moeten corrigeren ende
Repurgeren te gevuechelick gevonden moeghen
worden zullen die verseide prelaten In elcke
stadt daer bouck vercoopers zijn moegen kiesen
eenen oft twee die hen daer toe bequaem zullen
duncken wegens neerstige ende getrouwe
persoonen die oock bij hen secretelick zullen hebben
den voorseide Indicen expurgatoren zonder den
zeluen anderen te communiceren oft daer van copie
te geuen de welcke de verseide passaigen zullen
moegen soucken Raseren ende corrigeren ende
die boucken alsoe gecorrigeert zijnde

genen die hiertoe benoemd zouden kunnen worden, voortaan de boeken die opgenomen zijn in de genoemde lijst of index zullen doornemen en beoordelen. En daarbij zowel de boeken die al verzameld en in bewaring genomen zijn, als andere die op dezelfde manier nieuw ingebracht zullen worden in onze genoemde landen-van-herwaarts-over. En op dringend verzoek van de eigenaren zullen zij deze boeken corrigeren en daarin alle passages schrappen of censureren die in die indexen zijn aangegeven, volgens de regels en instructies daarin vastgesteld.
Nadat die boeken zo zijn gecorrigeerd, gecensureerd en ondertekend met de naam en de handtekening van de controleur, zal men ze teruggeven aan de eigenaren.
En opdat ze des te vlugger gelezen en gecontroleerd kunnen worden en de passages die men in de genoemde boeken moet corrigeren en censureren makkelijker gevonden kunnen worden, zullen de genoemde prelaten in elke stad waar boekverkopers zijn een of twee personen mogen uitkiezen die door hen bekwaam worden geacht, ijverige en betrouwbare personen, die in het geheim ook de genoemde indexen in bezit hebben, zonder er met anderen over te spreken of aan hen een kopie ervan te geven. Zij zullen de genoemde passages mogen opzoeken, schrappen en censureren, en de zo gecorrigeerde boeken

presenteren aen eenen vande geestelicke visitateurs
om dien te onderteijckenen Ende Indier
vougen salmen moegen gebruijcken handel ende
traffijcke doen vande boecken gerepurgeert wesende
Inder manieren verseyt ende anderssins nyet op pene
dat degene die eenige vande verseide boucken onder
hen houden ofte ijemandt anders wij ehij zij In
onse verseide Landen van herwerts ouere zoude
vercoepen zonder gerepurgeert oft onderteijckent
te zijne volgende den voerseide Indicen vallen zall
Inde penen begreepen In onse brieuen van
placcate gepubliceert vpt stuck vande
Religie Verbiedende wel expresselick
dat egheene boucken Inde verseide Indicen begreepen
voertaen In onsse verseide Landen van herwerts ouere
en zullen moegen geprint worden zonder
eerst ende all voeren gerepurgeert te
zijne nae vuijtwijsen vanden zeluen Indicen
ende dat die zelue Repurgatie
geauctoriseert zij bij subcriptie ende hanteecken
van eenige vande visitateurs ende gedeputeert
aen onssen hooftprinter Ten eijnde dat de
zelue onder die verseide subscriptie attestere
ende getuijge dat de visitateur aldaer
genaempt eenen Is vande Legittime
wettige ende genomineerde hebbende
zulcke auctoriteijt op dat daer Inne gheen
bedroch en geschiede zeijndende op de
auenture vuyt dese verseide Landen die
ongecorrigeerde boucken oft gecorrigeert
bij persoonen daertoe nijet geaucthoriseert
zijnde Alles op de penen begreepen

aanbieden aan een van de geestelijke controleurs om die te ondertekenen.
Op die manier zal men de boeken die gecorrigeerd zijn zoals is voorgeschreven, mogen gebruiken en verhandelen en anders niet; degenen die enige van de genoemde boeken in bezit hebben of ze aan iemand anders, wie hij ook is, in onze genoemde landen-van-herwaarts-over zouden verkopen zonder gecensureerd of ondertekend te zijn volgens de genoemde indexen, zullen worden onderworpen aan de straffen die zijn opgenomen in onze plakkaatbrieven over de godsdienst.
Wij gebieden uitdrukkelijk dat er voortaan geen boeken die in de genoemde indexen zijn opgenomen, in onze landen-van–herwaarts-over gedrukt mogen worden zonder eerst van tevoren gecensureerd te zijn volgens de richtlijnen van die indexen. De censuur moet geautoriseerd zijn door het onderschrift en de handtekening van een van de controleurs waarna de boeken afgeleverd moeten worden bij onze hoofddrukker. Deze moet onder de ondertekening plechtig verklaren en getuigen dat de daar genoemde controleur een legitieme, wettige en benoemde persoon is met de bevoegdheid om dit te doen. Dit gebeurt zodat hierin geen bedrog kan plaatsvinden vanwege het risico dat de ongecorrigeerde boeken, of de boeken die gecorrigeerd zijn door personen die daartoe niet bevoegd zijn, uit de genoemde landen worden uitgevoerd. Dit alles op de straffen die zijn vermeld

zoe wel Int voerseide placcaet van de Religie als opt
stuck vande printinge Ende om de goede
ende gereede executie ende expeditie van
tgene des voerseid es Versoucken ende belasten wij
den prelaten verseyt daer Inne hun devuoir te doene
zoe dat behoert ende betaempt volgende hun officie
ende den Last die zij daer van hebben Beuelende
allen onsen stadthouders gouuerneurs bailluws
prouvesten meyers schoutetten burgemeesteren schepenen
ende wethouders ende dien van onsen vasallen dat
zij den zeluen daer Inne alle hulpe bij standt
adresse ende gunste doen ende bewijsen doende
oick executeren tegens den ouertreders die
penen daertoe gestelt Ordonnerende voerts
allen onsen officiers ende dien van onssen
vasallen dien dit angaen zall ende elcken
van hen bijsondere dat zij die Lijste ende
cathalogen vande boecken begreepen Inde
verseide expurgatie doen kundigen ende affixeren
ter behoerlicke ende gewoenlicke plaetsen vande
steden ende plaetsen van hueren bedryue
ende Jurisdictie vp dat commende tselffde ter
kennissen vanden ghenen die de verseide boucken
gedepositeert ende In bewaernisse geleijt
zullen hebben zij binnen zeeckeren tijt ende
termijn versoucken moegen aende depositarijsen
oft bewaerders die te stellen In handen vande
visitateurs ten eijnde dat die selue gecorrigeert
ende onderscreuen wezende zoe verseyt Is Den
proprietarijsen bijde verseide visitateurs gerestitueert
moegen worden om d hen daer mede te
behelpen zonder nochtans dat sij zullen moege

zowel in het genoemde plakkaat over de godsdienst als in dat over het drukken van boeken.
Om het bovenstaande goed en snel uit te voeren en af te handelen, verzoeken en gelasten wij de genoemde prelaten wat dat betreft hun plicht te doen zoals dat behoort en gepast is volgens hun functie en de opdracht die zij daartoe hebben.
Wij bevelen al onze stadhouders, gouverneurs, baljuws, provoosten, meiers, schouten, burgemeesters, schepenen en wetshandhavers, en die van onze vazallen, dat zij die prelaten daarbij alle hulp, bijstand, middelen en gunsten verschaffen en ook de daarop staande straffen opleggen aan de overtreders.
Verder bevelen wij al onze ambtsdragers en diegenen van onze vazallen voor wie dit relevant is, en elk van hen afzonderlijk, dat zij de lijsten en catalogi van de boeken die op de genoemde index staan, bekend maken en aanplakken op de daarvoor bestemde en gebruikelijke locaties in de steden en plaatsen van hun rechtsgebied, opdat degenen die deze boeken aangeleverd en in bewaring hebben gegeven, hiervan kennis kunnen nemen. Zij kunnen binnen een bepaalde tijd en termijn de depositarissen of bewaarders verzoeken die boeken te overhandigen aan de controleurs, opdat ze na correctie en ondertekening zoals hiervoor gesteld is, door die controleurs aan de eigenaren kunnen worden teruggegeven om te gebruiken, echter zonder dat zij mogen

Lesen tgene desmen daer Inne geraseert oft
gecorrigeert zall hebben Ontbieden daeromme
ende beuelen onsen zeer Lieuen ende getrouwen die
hooft presidenten ende Luijden van onssen secreten
ende grooten Raede Cancelier ende Luijden van
onsen Raide In brabandt Stadtholder president
ende Luijden van onsen Rade tot Luxemborch
Stadtholder Canzeler ende Luijden van onsen
Raede In gelderlandt Stadtholder van
Lymborch valckenborch daelhem ende andere onse
Luijden Landen van ouermaze Gouuerneur
president ende Luijden van onsen Raide In
vlaenderen ende artois Groot bailluw
van henegouwe ende Luijden van onsen
Raede te bergen Stadtholder president
ende Luijden van onsen Raide In hollandt
Gouuerneur president ende Luijden van onsen
Raede te namen Stadtholder president
ende Luijden van onsen Raede In vrieslant
Stadtholder Cantzler ende Luijden van onsen
Raede In ouerijssel Lieutenant van
groeningen Stadtholder president ende
Luyden van onsen Raide tvtrecht Gouuerneur
van Rijssel douaij ende orchies preuoest van
valenchijne bailluw van Doernijcke Rentemeesters
van bewest ende beoosterschelt In
zeelandt Schoutet van mechelen
Ende allen anderen onsen Rechteren Justicieren
officieren ende amptluijden ende dien van onsen
vasallen ende smaelre heeren dien dit
angaen zall huere stedehoudere ende
elcken van hen bijsondere zoe hen toebehoeren
zall Dat zij onse tegenwoerdige ordonnantien

lezen wat men daarin geschrapt of gecorrigeerd heeft.
Daarom gebieden en bevelen wij onze zeer geliefde en trouwe hoofdpresidenten en leden van onze Geheime Raad en van onze Grote Raad, kanselier en leden van onze Raad in Brabant, stadhouder, president en leden van onze Raad in Luxemburg, stadhouder, kanselier en leden van onze Raad in Gelderland, stadhouder van Limburg, Valkenburg, Dalhem en onze andere landen van Over de Maas, gouverneur, president en leden van onze Raad in Vlaanderen en Artois, grootbaljuw van Henegouwen, en leden van onze Raad te Bergen, stadhouder, president en leden van onze Raad in Holland, gouverneur, president en leden van onze Raad te Namen, stadhouder, president en leden van onze Raad in Friesland, stadhouder, kanselier en leden van onze Raad in Overijssel, luitenant van Groningen, stadhouder, president en leden van onze Raad te Utrecht, gouverneur van Rijsel, Douai en Orchies, provoost van Valenciennes, baljuw van Doornik, rentmeesters Bewesten- en Beoostenschelde in Zeeland, schout van Mechelen, en al onze andere rechters, gerechtsdienaren en ambtsdragers, en die van onze vazallen en smalheren^[1] voor wie dit relevant is, hun plaatsvervangers en elk van hen afzonderlijk, dat zij onze huidige verordening,

^[1] Kleinere heren

statuijt ende edict van stonden aen doen vuijtroupen
ende publiceren een ijegelick binnen de plaetsen vlecken
ende Limijten van zyner Jurisdictie daermen gewenlick
Is vuijtroupinge ende publicatien te doene vp dat
nijemandt daer van Ignorantie en zoude moegen
pretenderen Ende voorts de zelue onderhoude
ende obserueren doen onderhouden ende obseruere nae
heure vorme ende Inhouden Procederende ende
doende procederen tegens den ouertreders ende
ongehoersame bij executie vande penen bouen
gementioneert zonder eenige gratie gunste
dissimulatie oft verdrach Des te
doene met diesser ancleeft geuen wij den
zeluen ende elcken van hen bysondere
volcoemen macht auctoriteijt ende sonderlinge
beuel Ontbieden ende beuelen
eenen ijegelick dat zij hen tselue doende
ernstelick verstaen ende obedieren Want
ons alsoe gelieft Des toirconde hebben
wij onssen zegel hier aen geh doen hangen
Gegeuen In onse stadt van bruijssele den
Lesten dach van Iulio Int Iaer ons heeren
Duijsent vijffhondert eenen tseuentich van
onsen Rijcken te wetene van spanguen secilien etcetera
txvj^e ende van napels txviij^e Opte
plijcke stondt gescreuen Bij den Coninck In
zijnen Raide ende geteijckent douerlope onderstont
gescreuen Gecollationeert jegens zijn principael
ende accordt daer mede bij mij ondergeteijckent
B. Ernst

Tplaccaet van desen Is Bij mijn Cornelis franssen deurwaerder
vanden houe van hollandt van Conincklicke majesteits wegen
gepupliceert vpten xijen augustj anno Lxxj tot
binnen der stede van schoenhouen vanden stadthuijsse
aldaer nae voorgaende clockegeslach ende ter plaetsen
daermen gewoenlick Is publicatie te doen Lastende
eenen yegelicken van wegen der Conincklicke majesteit hen naerden
Inhouden vandijen te Reguleren vpte peijnen
daer Inne verhaelt den eenen segget den
anderen voerts Actum vt supra Bij Mij.

C Fransz
Anno 1571

statuut en edict onmiddellijk laten afkondigen en bekendmaken. En wel eenieder in de steden en dorpen binnen de grenzen van zijn rechtsgebied op de locaties waar men dat gewoonlijk doet, zodat niemand kan beweren hiervan onwetend te zijn.
Verder moeten zij het bovenstaande naleven en in acht nemen, doen naleven en in acht doen nemen naar zijn vorm en inhoud. Zij moeten procederen en doen procederen tegen de overtreders en ongehoorzamen door de bovengenoemde straffen uit te voeren, zonder enige kwijtschelding of gunsten te verlenen, of te gedogen, of afspraken te maken. Om dit te doen met alles wat erbij hoort geven wij hun en elk van hen afzonderlijk, volledige macht, autoriteit en uitdrukkelijk bevel. Wij gebieden en bevelen iedereen om goed naar de autoriteiten te luisteren en hen te gehoorzamen. Want dat is wat wij willen.
Ter bekrachtiging hiervan hebben wij ons zegel hieraan doen hangen.
Gegeven in onze stad Brussel op de laatste dag van juli in het jaar onzes Heren 1571 van onze Rijken, te weten in het 16^e jaar van onze regering over Spanje, Sicilië enzovoort, en in het 18^e jaar over Napels.
Op de plek stond geschreven: Door de Koning in zijn Raad en daaroverheen de ondertekening. Eronder stond geschreven: Vergeleken met zijn origineel en daarmee gelijk bevonden door mij ondergetekende, B. Ernst.

Dit plakkaat is door mij, Cornelis Franssen, deurwaarder van het Hof van Holland, namens zijne Koninklijke Majesteit bekend gemaakt op 12 augustus 1571, in de stad Schoonhoven, vanaf het stadhuis aldaar, na voorgaand klokluiden, en op de plaatsen waar met dat gewoonlijk doet.
Wij gelasten eenieder namens de Koninklijke Majesteit zich naar de inhoud ervan te gedragen op straffe van hetgeen daarin is vermeld. Zegt het voort.

Gedaan als boven door mij.
C. Fransz
Anno 1571

Copie
Placcaet

Kopie
Plakkaat