Brief van Alva aan Bossu

Copia Copie
Don fernande aluares de Toledo
Hertoge van alue Stadthouder
gouuerneur ende Cappiteyn generael

Eedel welgeboeren ende lieue beminde
Al eest zoe dat wy by onse briefuen
vanden xxix^en dach der voorledener maent
van novembri geordonneert ende beuolen
hadden dat men jn alle steden vryheyden
ende vlecken oft plaetsen daert van
noode wesen zoude sulcke behoorlicke
orden ende wacht soude stellen om
de ongeregeltheden moorden ende
gewelt by diuersche Ledichgangers
vagabonden voor vluchtige ende andere
quaet geboefte dagelicx geplegen ende
gecommitteert te doen cesseren / des
nochtans nyet jegenstaende zyn wy
behoorlicken onderrecht dat eenige
zeer negligent ende onachtsaem ende
jn gebreecke zyn sulcx te doene zoe wel
jn tgeene des nootelick js om de voorseide
feyten ende crimen voor te commen
ende preuenieren als om naeder daet
vandien de behoorlicke debuoiren ende
neersticheden daer jnne te doen mits welcken
de verseide ongeregeltheden moorden ende gewelt
jn sommige plaetsen al noch nyet en
cesseren hebben wy u daeromme

Kopie
Don Fernando Alvarez de Toledo, hertog van Alva, stadhouder, gouverneur en kapitein-generaal

Edele welgeboren en lieve beminde,
In onze brieven van de 29e van verleden maand november hadden wij opgedragen en bevolen dat men in alle steden, vrijheden en dorpen of plaatsen waar dat nodig zou zijn, de orde zou handhaven en een wacht zou instellen. Dit om de ongeregeldheden, moorden en gewelddadigheden door diverse leeglopers, vagebonden, voortvluchtigen en ander gespuis dagelijks gepleegd en begaan, te doen ophouden.
Desondanks hebben wij uit betrouwbare bron vernomen dat sommigen nalatig en onachtzaam zijn geweest en in gebreke zijn gebleven om de genoemde feiten en misdaden te voorkomen als ook om naderhand zorgvuldig en ijverig hun plicht te doen. Daardoor zijn de genoemde ongeregeldheden, moorden en gewelddadigheden in een aantal plaatsen nog niet opgehouden. Daarom hebben wij u

anderwerfuen wel willen scrijuen ende
Lasten by desen dat ghy van stonden aen
ende mit aller vliet van wegen zyne
Majesteit gebiedt ende beueelt wel expresselicken
allen officiers ende wethouders van
steden vryheyden ende dorpen / Dat zy
een yegelick binnen de limiten van zynen
bedryue ende jurisdictie sulcken orden
ende wacht stellen dat zoe wel by
dage als by nachte soemen nae redene
ende om goede regel ende policie te
houden schuldich js van doene tzy by
burgers / guldebroeders oft anderssins
soet behoeren Jtem sal jn sulcker vougen
dat by her hun faulte negligentie oft
onachtsaemheyt gheen jnconuenient
oft ongeval aldaer en geschiede oft
gebeure / Ende jngeualle zy deshaluen
jn gebreecke waeren ende dat eenige
cloosters / kercken / pastoiren oft cureyten
gheestelicke perssoenen officiers oft
andere perticuliere persoenen by sulcke
roouers moorders ende geweldighers te
Lyden hadden willen ende ordineren
wy datmen zoe wel van zyne Majesteits
wegen als van den perticulieren persoonen
den zeluen sal moegen aenspraecke doen
voor hun maluersatie negligentie oft
onachtsaemheyt / Beuelende voorts den

nogmaals geschreven en wij gelasten u bij deze dat u onmiddellijk namens Zijne Majesteit nadrukkelijk alle bestuurders van steden, vrijheden en dorpen moet bevelen dat zij, ieder binnen de grenzen van zijn rechtsgebied, een wacht moeten instellen, zowel overdag als ’s nachts, zoals men dat met reden en naar behoren verplicht is te doen. Dit kan gedaan worden door burgers, gildebroeders of anderen zo men wil, op zodanige wijze dat er geen problemen ontstaan door hun schuld, nalatigheid of onachtzaamheid.
Mochten zij echter in dit opzicht in gebreke blijven en als enkele kloosters, kerken, pastoors, parochiepriesters, geestelijken, ambtenaren of andere burgers van zulke rovers, moordenaars en geweldplegers te lijden hebben, dan verordenen wij dat men zowel namens Zijne Majesteit als namens de betrokkenen zelf hen aansprakelijk mag stellen voor hun plichtsverzuim, nalatigheid of onachtzaamheid.
Verder bevelen wij

voorseide officiers ende wethouders dat zy
t geene des voorseid es van stonden aen
beginnen te doen / ende dat zy ende elck
van hen heure jmmediate veuerste
verwittigen van den regel ende orden
die zy daer jnne gestelt sullen hebben
sonder des jngebreecke te wesen
Eedel welgeboeren ende Lieue beminde
onse heere god zy met v Gescreuen
te brussele den xviij^en dach van decembri
1571 Ondergeteickent f a duc dalue
ende Laeger douerlope die superscriptie
was den Eedelen welgeboeren Graue
van Boussu / Stadthouder / ende onsen
Lieuen wel beminden die President
ende Luyden vande Raide onsheeren des
Conincx jn hollant / noch stondt onder
gescreuen / Gecollationeert jegens die principale
ende accordeert daer mede By my
Ondergeteickent / B Ernst /

Vuytgegeuen voor Copie Ende js
doriginael copie by my jacob van
Duynen adriaens ende deurwaerder vande
houe van hollant naer zyne vorme ende
jnhoude ter executie gestelt anden
persoonen vande baillu ende wethouderen
der stede van schoonhouen opten
lesten decembris xv^c lxxj anden
wethouderen ende den j^en january
xv^c Lxxj stilo curie ande baillu verseid
Actum vtsupra By my
J Van duynen
1572

de genoemde bestuurders dat zij deze opdracht meteen dienen uit te voeren en dat elk van hen zijn eerstvolgende in rang op de hoogte moet stellen van de regelingen die zij daartoe getroffen hebben, zonder hierbij in gebreke te blijven.
Edele welgeboren en lieve beminde, onze Here God zij met u.
Geschreven te Brussel op 18 december 1571.
Ondertekend F.A. hertog van Alva
en daaronder volgde de superscriptie de edele welgeboren graaf van Boussu, stadhouder en onze lieve welbeminde president en leden van de Raden des konings in Holland. Daaronder stond nog geschreven: Vergeleken met het origineel en bevonden daarmee gelijk te zijn. Ondertekend door mij B. Ernst.

Uitgegeven als kopie. De originele kopie is door mij Jacob van Duynen Adriaans, deurwaarder van het Hof van Holland, naar zijn vorm en inhoud ter uitvoering overhandigd aan de baljuw en de wethouders van Schoonhoven, op 31 december 1571 aan de wethouders en op 1 januari 1572[1] aan de genoemde baljuw.
Gedaan zoals hierboven door mij
J. van Duynen
1572

[1] Achtergrond: in het handschrift staat 1 januari 1571: dit komt overeen met 1 januari 1572 in de gewone jaarstijl c.q. stilo communi.

Dese ordonnantie is gepubliceert binnen stollwyck Jnder kercken
onder de hoechmisse Daermen gewoenlyck is publicatie
te Doen op drie Coninghen dach den sesten Januarij
anno xv^c 1572 stilo communi ende is onderteykent by my Corne
lis laurensz secretaris tot stollwyck [a.lst t st..?]]
Cornelis Laurensz

Deze verordening is op de gebruikelijke wijze bekend gemaakt in de kerk van Stolwijk tijdens de hoogmis, op Driekoningen, 6 januari 1572 in de gewone jaarstijl en is ondertekend door mij Cornelis Laurensz, secretaris te Stolwijk
Cornelis Laurensz