Boekenstad
In de Middeleeuwen, toen boeken nog met de hand werden gemaakt en geschreven, was Gouda al een centrum van boekproductie. We weten dat in een aantal kloosters boeken werden gemaakt. De kloosters en de kerk hadden belangrijke bibliotheken.
Nadat rond 1450 Johannes Gutenberg in Mainz de techniek van het boekdrukken met losse letterstaafjes uitvond, verspreidde de uitvinding zich razendsnel over Europa. De verspreiding ging vanuit Duitsland eerst naar het zuiden (Italië) en vandaar naar Frankrijk en de Nederlanden. De eerste bekendere drukkerijen in de Nederlanden komen in de zeventiger jaren van de 15e eeuw van de grond. Van belang zijn vooral Leuven (met een universiteit) en Utrecht (met de Domschool).
Vroegste vermelding
De vroegste vermelding van een boek dat een verband heeft met Gouda, komt uit de 13e eeuw.
Vroeg literair leven
Halverwege de 14e eeuw is er al literair leven in Gouda rond het hof van de graven van Blois.
Vroege boekproductie
De boekproductie in de Noordelijke Nederlanden was voor het grootste deel in handen van de (semi)religieuzen.
Begin boekdrukkunst
De boekdrukkunst is uitgevonden door Johannes Gutenberg (rond 1450), die in die tijd boeken vermenigvuldigt in de stad Mainz.
Boekversiering
Eén van de belangrijkste kenmerken van de middeleeuwse Noord-Nederlandse boekversiering is het penwerk.
Incunabeldrukkers
Incunabelen of wiegendrukken zijn boeken gedrukt vanaf de uitvinding van de boekdrukkunst tot en met het jaar 1500.
Houtsneden
Afbeeldingen werden vroeger, door middel van in reliëf uitgesneden houtblokken, samen met de tekst op het blad gedrukt.
Gheraert Leeu
Gheraert Leeu werd vermoedelijk rond 1450 geboren. Van zijn eerste 25 jaar weten wij weinig. Bekend is dat zijn vader Gherrit heet en zijn oudere broer Claes.
Govaert van Ghemen
Van Ghemen werkte eerst in Gouda (ca.1486-1488) en vertrok toen naar Denemarken. Net als Leeu liet Govert van Ghemen houtsneden maken, echter op veel bescheidener schaal.
Gedrukte registers
Na de dood van Leeu in 1492 nemen de Goudse collatiebroeders een deel van het lettermateriaal over en beginnen daarmee een drukkerij.
Jasper Tournay
Toonaangevend voor Gouda in de perioden 1584-1590 en 1608-1635 is de omstreeks 1561 in Leuven geboren Jasper Tournay.