Braun en Hogenberg

De Civitates Orbis Terrarum van Georg Braun en Frans Hogenberg bestaat uit zes delen. Model voor deze atlas stond het Theatrum Orbis Terrarum van Abraham Ortelius (1e editie Antwerpen 1570).

De delen van de Civitates zijn gepubliceerd tussen 1572 en 1617. De beschreven plaatsen lijken lukraak over de delen van de atlas verspreid te zijn: er is weinig of geen systeem in te ontdekken. Gouda wordt twee keer afgebeeld. Eenmaal in deel 3: het aangezicht van de stad vanaf de Hollandsche IJssel (samen met het aangezicht van Rotterdam) op kaart nummer 31. En in deel 4 zit de stadsplattegrond van Gouda als kaart nummer 14.

De beschrijvende teksten in de meeste edities zijn in het Latijn. Deze Latijnse edities zijn ook niet zeldzaam. Het lijkt er op dat de atlas vooral bedoeld is voor de geleerde bovenlaag, juist omdat er nauwelijks volkstalige edities zijn uitgebracht. Er zijn verschillende herdrukken geweest. De beschrijvende teksten bij de kaarten zijn daarbij dikwijls bewerkt en uitgebreid.

De librijecollectie van het Streekarchief heeft één exemplaar van de Civitates orbis terrarum (zes delen in drie banden) met signatuur 2311 G 1–3. Voorts bezit de kaartencollectie van het Streekarchief enkele losse plattegronden van Gouda uit verschillende edities van de atlas (dus met afwijkende beschrijvingen van de stad).