Schoolrooster

E-studieprogram

Op een schoolrooster (circa 1535) van de Latijnse School te Gouda (op de plek van Arti Legi) blijkt dat de magistraat toen al Erasmiaans was ingesteld.

Dit interessante stuk bevindt zich in het Oud-Archief van Gouda (OAG, inv.nr. 2795). Het is een lesrooster zoals dat toentertijd aan de magistraat, aan priester mr. Gerrit de Oosterling en aan de vice-pastoor, mr. Roelof van Munnickendam, is voorgesteld door de kapelaan, Heer Jan. Voor alle klassen van de Latijnse school is het curriculum opgetekend. Men telde in die tijd de klasnummers van boven naar beneden, waardoor de eerste klas het hoogste niveau voorstelt.

Wat het rooster bijzonder maakt is in de eerste plaats, dat er boeken van Erasmus als lesstof op staan. Opmerkelijk is dat er lessen Grieks gegeven zouden moeten worden. Het rooster wordt gevolgd door een soort aanwijzingen voor de schoolmeester hoe hij met de leerlingen moet omgaan. Dit geeft een beeld van de ideale rector. Voor zover we weten is dit schoolrooster nooit in de praktijk gebracht. Waarschijnlijk werd het door de magistraat (die het laatste woord had) te modern gevonden. Niettemin – of juist daardoor – is het een curieus document.

Op het studieprogramma staan diverse werkjes die Erasmus uit het Grieks in het Latijn vertaald heeft en die dienstig waren in het onderwijs: boekjes 'welken ghemaekt zijn van een Grijx [= Grieks] man, ghenoemt Plutarchus, die welke uut de Grijx over heeft gheset Erasmus'. Ook boeken van Erasmus zelf staan genoemd: de Colloquia en de Copia rerum ac verborum, en een boekje dat De constructionibus heet (waarschijnlijk een retorica-werkje). Er staan nog enkele tractaatjes van Erasmus op die moeilijker te identificeren zijn.

Het bestaan van dit lesrooster bewijst dat er over het Goudse onderwijs is nagedacht op plaatselijk hoog niveau en dat de richting daarvan onmiskenbaar Erasmiaans (of zo men wil Gouds) humanistisch was.